کرکوند

لینک منبع

در سالنامه اي كه در سال 1339 شمسي از طرف اداره فرهنگ لنجان عليا ( مباركه) منتشر گرديده دربارة‌ تاريخ بناي مباركه چنين آمده است . بناي اين قصبه در عهد شاه عباس شروع شده و از بانوان صفويه مريم بيگم عمه شاه عباس در آبادي آن كوشيده و ديگر از بانوان نيز در تعمير آن ذي مدخل بوده اند  

در ابتدا نام آن  * امين آباد * بوده مبارك نام غلام مريم بيگم زوجه احمد خان گيلاني چون مامور آبادي بانوي خود گرديد استخاره از قرآن نمودآيه ( من شاطي الواد الايمن في البقعه المباركه ) آمده از اين روي مباركه نام نهاده شد . 

 گویش :

زبان فارسی زبان غالب مردم شهرستان می باشد منتهی در بعضی نقاط روستایی مثل روستای دهسرخ وبعضی از محلات شهر طالخونچه علاوه بر زبان فارسی دارای زبان ترکی وگویشی محلی می باشند.

 موقعیت جغرافیایی :

شهرستان مباركه در جنوب غربي اصفهان در گستره اي به مساحت 5/1020 كيلومتر مربع بين 51 درجه و 13 دقيقه تا 51 درجه و 48 دقيقه طول شرقي و 32 درجه و 3 دقيقه تا 32 درجه و 28 دقيقه عرض شمالي  در 50 كيلومتري جنوب غربي اصفهان واقع و با استان چهار محال بختياري و شهرستانهاي لنجان ، شهرضا ، دهاقان ، فلاورجان واصفهان هم مرز و همسايه می باشد.

 پیشینه  تاریخی :

در سالنامه اي كه در سال 1339 شمسي از طرف اداره فرهنگ لنجان عليا ( مباركه) منتشر گرديده دربارة‌ تاريخ بناي مباركه چنين آمده است . بناي اين قصبه در عهد شاه عباس شروع شده و از بانوان صفويه مريم بيگم عمه شاه عباس در آبادي آن كوشيده و ديگر از بانوان نيز در تعمير آن ذي مدخل بوده اند  

در ابتدا نام آن  * امين آباد * بوده مبارك نام غلام مريم بيگم زوجه احمد خان گيلاني چون مامور آبادي بانوي خود گرديد استخاره از قرآن نمودآيه ( من شاطي الواد الايمن في البقعه المباركه ) آمده از اين روي مباركه نام نهاده شد . 

مباركه در گذشته داراي قلعه هاي مشهوري همچون قلعه صفي آباد ، قلعه ابراهيم آباد ، قلعه شاهزاده ، قلعه جنت آباد ، قلعه باقر آباد ، قلعه علي آباد ، قلعه نقي آباد، قلعه كمال آباد و مزرعه نصير آباد بوده كه متاسفانه بعد از سلطة افغانها بر اصفهان بر اثر هجوم آنان تخريب گشته و فقط قلعه سليمان آباد باقي مانده كه داراي برج و با روي محكمي بوده و امكان حملة افغانها به آن وجود نداشته است

 آب و هوا :

از نظر وضعیت  آب وهوائی، بر اساس روش تقسیم بندی کوپن بخش عمــده شهرستان دارای اقلیم خشک خنک با تابستانهای خشک است . مناطق محدودی از شهرستان در  جنوب غربی دارای اقلیم نیمه سرد سیری است و دارای آب و هوای نیمه خشک گرم با زمستانهای نسبتا سرد است و تحت تاثیر کوهستانهای غربی             ( استان چهار محال و بختیاری ) از یک طرف و آب و هوای نیمه بیابانی داخلی استان ، از طرف دیگر قرار می گیرد.

 مذهب وزبان :

مردم شهرستان  ايراني الاصل و شيعي و فارسي زبان كه اكثرا“‌ بومي ، محلي و بعضا“ هم مهاجريني هستندكه جهت اشتغال در صنايع معمولا“‌در شهرستان حضور دارند .

 رسومات

عزاداری:

در ايام سوگواري و دهة‌ عاشورا معمولا“‌ در هر محله اي از شهر دسته جات عزاداري خاص خود را داشته كه با هماهنگي ديگر دسته جات عزاداري معمولا“‌در مدرسه برزگران شهر كه سابقه تاريخي دارد به سوگواري مي پردازند .

 کشاورزی

خاک شناسی :

وجود خاک بسیار پر ارزش بدون محدودیت زراعی در حاشیه زاینده رود که در صورت مناسبت سایر عوامل تولید تا سه کشت در سال را امکان پذیر می کند از دیگر قابلیت های محدوده است . مضافاً اینکه قسمت قابل ملاحظه ای از سطح شهرستان دارای توپوگرافی یکنواخت با شیب کم است بطوریکه 95 / 78 درصد سطح شهرستان زیر 3 درصد شیب دارد . این وضعیت امکان بهره وری فعالیتهای مختلف را میسر می دارد.

 اراضی زیرکشت سالیانه ودائمی:

شهرستان مباركه داراي پتانسيلهاي بالقوه جهت توليد محصولات كشاورزي و دامي ميباشد وجود اراضي حاصلخيز، عبور رودخانة زاينده رود در امتداد زمينهاي كشاورزي بطول 15 كيلومتر، احداث سد نكوآباد بمنظور انتقال و توزيع آب كشاورزي و ايجاد شبكه هاي آبياري و زهكشي مدرن نقش مؤثري در رونق كشاورزي شهرستان ايفا مينمايد وجود كشاورزان پرتلاش و زحمتكش، كسب مهارتهاي لازم و استفاده از دانش روز كه رو به گسترش ميباشد آيندة بسيار روشني را خصوصا جهت افزايش توليد محصولاتي نظير گندم، جو، دانه هاي روغني، محصولات گلخانه اي و توليدات دامي مي توان براي شهرستان پيش بيني نمود.

در حال حاضر حدود 27000 هكتار زمين قابل كشت در شهرستان وجود دارد كه به دليل افت منابع آبي در سالهاي اخير فقط حدود 14000 هكتار آن زير كشت ميرود كه به محصولاتي نظير گندم 3500 هكتار،جو 4000  هكتار،برنج 4500  هكتار، پياز 350  هكتار، كلزا 200  هكتار، گلرنگ 220  هكتار، آفتابگردان 100  هكتار،چغندر قند 60  هكتار، زيرة سبز 600  هكتار، باغات 670  هكتار، گلخانة سبزي و صيفي 110  هكتار، و بقيه به ساير گياهان علوفه اي و غيره اختصاص دارد.

 متوسط عملكرد گندم شهرستان 5/3 تن، جو 5/4 تن، برنج 5 تن و پياز 120 تن در هكتار ميباشد در واقع ساليانه بيش از 110000 تن انواع محصولات كشاورزي در شهرستان توليد ميشود كه ارزش اقتصادي آن برابر 126 ميليارد ريال ميباشد و 5 درصد از توليدات كشاورزي استان را شامل ميشود.

وضعیت شهرستان وتوابع ازنظر کشاورزی ومنابع طبیعی ودامپروری

 اراضی بایر قابل استفاده:

وجود اراضي مستعد كشاورزي در دشتهاي طالخونچه و حسن آباد تنگ بيدكان و محروم بودن اين اراضي از آب زراعي كه استفاده ازپتانسيل هاي منطقه ميتواند در بهره وري اين اراضي موثر و در اشتغال نيروي انساني در شهرستان و رفع مشكل بيكاري كارساز باشد.

با توجه به استعداد اراضی کشاوزی شهرستان و وجود بیش از 13000 هکتار اراضی قابل برنامه ریزی برای کشت که دارای خاک مناسب وفاقد دسترسی مناسب به آب می باشند فضای مناسبی برای توسعه کشاورزی شهرستان ومطالعات آب وجود دارد.

 محصولات کشاورزی در منطقه :

گندم هزار تن در سال، برنج 18 هزار تن، علوفه شامل يونجه ،شبدر 8 هزار تن،دانه های روغني 900 تن شامل کلزا وآفتابگردان،بقيه شامل صيفي جات وحبوبات مي باشد.محصولات باغي سالانه بيش از 10 هزار تن شامل انگور،هلو،بادام،گردو وگيلاس ، همچنين محصولات گلخانه ای شامل سبزی وصيفي 16000 تن در سال    مي باشد.

60 % از سطح زيركشت اراضي منطقه به برنج اختصاص دارد كه پس از برداشت برنج ،  جو و علوفه كاشته مي شود  عمده محصولات كشاورزي بخش ، برنج ـ گندم ـ جو ـ علوفه ـ پياز ـ ذرت علوفه اي ـ سيب زميني ـ ارزن و ساير حبوبات و همچنين انواع ميوه مي باشد.

 منابع طبیعی

پوشش گیاهی:

رشته کوهها ، ناهمواریها و آب و هوا از جمله عواملی هستند که موجب تغییر پوشش گیاهی منطقه شده اند . حوزه بندی پوشش گیاهی به منــــاطق زراعی و باغات و استپي ( رویش بوته ها قالب می باشد ) تقسیم می شود. منطقه فاقد پوشش جنگلی است و در قسمت استپي رویش بوته ها غالب بوده . گیاهان آن یک ساله و برخی از آن ها پیاز دارند و به مقدار کم گونه های علفی در حوالی ارضی زراعی دیده می شود. مراتع ژئوبتا نیک در طبقه مراتع نیمه بیابانی و استپی قرار می گیرند. اینگونه مراتع جزء مراتع قشلاقی محسوب و از نظر درجه بندی و میزان تولید در طبقه متوسط تا فقیر قرار گرفته و موقعیت آب و هوائی آن نیز به نوع بیابانی شناخته می شود .  

معادن:

وجود معادن متنوع در ارتفاعات کلاه قاضی و ایرانکوه ، منابع عظیم شن وماسه در مسیلها و تراسهای رود خانه ای جنوب کرکوند و انواع آهکهای ساختمانی و صنعتی در مبارکه ، ده سرخ و حوض ماهی ، امکانات قابل ملاحظه معدنی شهرستان است .

اطلاعات معادن

 مشاهیر

شاعران وادیبان:

1.       حاج سيد محمدعلي مبارکه ای: يکي از مشاهير بزرگ علمي شهرستان متخلص به صفايي وفرزند مرحوم سيدعلي موسوی نسب بوده که مؤلف کتابهای تذکرالقبورواسرارحج واسرار وفلسفه احکام واسلام خالص وانوارالسعاده در فضيلت بني هاشم و... بوده است.

2.       شيخ محمدرضا شريعت طالخونچه ای فرزند ملازين العابدين از علماء وفضلای اصفهان بوده که ديوان اشعاری از وی به جا مانده است.

 خوشنویسان:

انجمن خوشنویسان شهرستان از خرداد 1364 در محل کتابخانه عمومی سابق شهر مبارکه به همت آقای سید ناصر مدنی مسئول کتابخانه و با دعوت از استاد احمدرضا داد از استادان بنام انجمن خوشنویسان اصفهان شروع گردید.که تا سال ادامه داشته وحاصل آن چهار نفرفارغ التحصیل با مدرک ممتاز(آقایان سیدحسن حسینی،پرویز شفیعی ، حبیب اله صالحی ، محمدرضا باقری ) می باشند با توجه به استقبال از کلاسها وگنجایش کم ساختمان مکان انجمن خوشنویسان به ساختمان جواد الائمه خیابان سلمان شهر مبارکه انتقال یافت. از سال 1369 به بعد این انجمن با موافقت انجمن خوشنویسان استان اصفهان به صورت شعب غیر شورایی(شعب غیر شورایی شعبی می باشند که زیر نظر انجمن خوشنویسان مرکز استان اقدام به فعالیت نموده .) فعالیت خود را ادامه داده که تا سال 1380 ادامه داشته است. با تاسیس اداره فرهنگ وارشاد اسلامی وبا توجه به بررسی های به عمل آمده انجمن خوشنویسان شهرستان به صورت انجمن شورایی (شعب شورایی شعبی می باشند که مستقیماً زیر نظر انجمن خوشنویسان دفتر مرکزی تهران فعالیت می نمایند.) در آمده وتاکنون نیز ادامه دارد . تعداد افراد عضو این انجمن که هم اکنون دارای مدرک ممتاز می باشند به 16 نفر افزایش یافته که 11 نفر از آقایان و5 نفر از خانم ها می باشند.   

ازمهمترین اقدامات این انجمن : برگزاری نمایشگاههای جمعی وانفرادی در داخل شهرستان وخارج از شهرستان به مناسبتهای مختلف ، شرکت در جشنواره ها وکسب رتبه های برتر، کسب مقام برتر در رشته های خوشنویسی  نستعلیق ، شکسته نستعلیق ، خط معلی در جشنواره ((محمد پیام آور مهربانی)) منطقه 4 در شهرضا در سال 1386

و برگزاری کلاسهای آموزشی ضمن خدمت فرهنگیان ودانشگاه  سینا ، کسب رتبه های برتر توسط هنرجویان در آزمون های سراسری خوشنویسی انجمن خوشنویسان ایران.

 علمای مذهبی:

1-       حاج آقا مبارکه ای: از فرزندان مرحوم سيدعلي موسوی نسب ومؤلف کتاب سيری در تاريخ نخست فولاد بوده است.

      2- سيد محمد موسوی نسب: مشهور به ميرزا آقا که در سالنامه گنجينة زاينده رود مقاله ای تحت عنوان اهميت عقيده وايمان در ارتش وفرهنگ به قلم وی درج گرديده است.

      3- ملاعلي: يکي ديگر از معاريف شهرستان که در مبارکه مسجدی مي سازد(مسجد جامع)ودر نجف اشرف مدفون است.

     4-  سيدعلي موسوی نسب: يکي از علمای معروف شهرستان مبارکه که زماني امام جمعه مبارکه واز اعاظم ودانشمندان زمان مظفرالدين شاه قاجار بوده است از تاليفات او مي توان به کتاب دانشوران اصفهان اشاره نمود.

هنرمند:

  مرحوم شيخ محمدتقي جمالي،آقاسيدعبداله دهنوی ، حسين مقدس فاني مبارکه ای ، ميرزا محمد باقرنقاش باشي،سيدمحمددرخش،عبدالرحمن شاکرمبارکه، محمدحسن فروغي مبارکه ای،دهقان وينيچه ای،ملاملک، شهاب اصفهاني،ملاحسن وملاهادی از ديگر فرهيختگان عرصة فرهنگ وهنر واز مفاخر علمي فرهنگي شهرستان بوده اند.

 ایستگاه قطار:

خط راه آهن نیز در شهرستان از لحاظ حمل و نقل کالا بسیار واجد اهمیت است . این شبکه از ناحیه شمال شرقی شهرستان شروع و تا شهر دیزیچه ادامه می یابد و از این شهر به دو رشته تقسیم می شود ، یک رشته آن از شمال صفاییه گذشته و به شهرستان لنجان متصل شده و نهایتا به کارخانه ذوب آهن می رسد و رشته دیگراز غرب روستای اسماعیل ترخان گذشته و ناحیه شرقی مبارکه را دور زده و تا صنایع فولاد مبارکه ادامه می یابد . علاوه بر شبکه های اصلی یاد شده کلیه مراکز روستائی شهرستان از طریق شبکه های روستائی متعدد به مراکز عمده جمعیتی ، اجتماعی و اقتصادی شهرستان و به سایر مراکز روستائی همجوار مرتبط می گردند . احداث راه آهن اصفهان -  شيراز که از شمال به جنوب شهرستان امتداد مي يابد نيز تحول عمده ای را در بخش صنعت حل ونقل ايجاد مي نمايد.

 خطوط اتوبوس:

حضور تعاوني هاي مسافربري برون شهري و نيز راه انداري سازمان اتوبوسراني شهر مباركه با 32 دستگاه اتوبوس كه مسئوليت حمل و نقل شهرهاي مجاور را نيز بر عهده دارد ، مجموعاً شرائط ويژه اي را حاصل كرده است تا صنعت حمل و نقل كالا و مسافر در شهرستان بعنوان مهمترين ركن بخش خدمات شهرستان ايفاي نقش نمايد.

 جاذبه های گردشگری

آثار تاریخی:

6 جاذبه سياحتي و تاريخي شامل پارك سرارود – مجتمع قايقراني – چايخانه سنتي – قلعه نهچير – قلعه حسن آباد قلعه بزي و پارك زينلي  از جمله آثار تاريخي و سياحتي شهرستان  مي باشد .

   آثار و ابنيه هاي تاريخي شهرستان مباركه شامل 528 اثر ميباشدكه تعداد 21 اثر از آن بصورت ثبت ملي است . از لحاظ قدمت آثارتاريخي با توجه به كشفيات گروه باستانشناسان از غارهاي تاريخي قلعه بزي كه مربوط به دوران پارينه سنگي است، اين شهرستان بعد از شهر كاشان رتبه دوم را در استان اصفهان به خود اختصاص داده است. قلعه هاي تاريخي، مساجدو امامزاده ها، خانه هاي قديمي، برجهاي كبوتر، برجهاي نگهباني،حمامهاي قديمي،سايتهاي تاريخي، كوههاوآتشكده تاريخي،كتيبه و نقاشي هاي صخره ايي ، قبرستانهاي تاريخي وسنگ قبرهاي قديمي تشكيل دهنده آثار و اماكن تاريخي اين شهرستان ميباشد كه به مختصري از وضعيت اين آثار پرداخته ميشود.

 هتلها و رستورانهاي شهرستان مباركه

هتل سه ستاره

    هتل سه ستاره شهرستان مباركه در محله اسماعيل ترخان شهر مباركه در حال احداث است و در سال 1387 به بهره برداري ميرسد. اين هتل در حاشيه زاينده رود و در مجاورت بافت تاريخي اسماعيل ترخان قرار دارد و از اين حيث داراي موقعيت بسيار مناسبي جهت جذب ميهمانان و گردشگران است. اين هتل در صورت بهره برداري نقش مهمي در جهت جذب گردشگران ايفا خواهد نمود.

 هتل قصر

   اين هتل در مركز شهر مباركه واقع شده ودر سال 1385 احداث گرديد. بيشتر مسافران و گردشگران در شهرستان مباركه از اين هتل استفاده مينمايند.

 رستوران و ميهمان سراي قائم

  رستوران و ميهمانسراي قائم در شهر مباركه قرار دارد. اين ميهمانسرا در سال 1373 احداث گرديد ودر           سال 1386 به بهره برداري رسيد. اين ميهمانسرا در ورودي شهر مباركه قرار دارد.

  فهرست مکانهای تاریخی ثبت شده:

قلعه نهچير و قلعه حسن آباد قلعه بزي –  پارك كوهستاني شهيد زينلي – قلعه آسياباد – قلعه ياوري در طالخونچه – قلعه اكبر آباد در ديزيچه – برج كبوتر آسياباد در شهر مباركه – برج كبوتر 6 قلو در شهر كركوند – برج كبوتر 10 قلو و 18 قلو در شهر زيبا شهر – خانه قديمي صفايي در محله قهنويه مباركه – شير سنگي در روستاي لاو و زودان – قلعه لاو و مسجد امام علي در شهر طالخونچه – چشمه حوض ماهي

 وضعيت ابنيه تاريخي و مذهبي و تعداد بازديد كنندگان ايراني و خارجي از شهرستان مبارکه

 فضاهای تفریحی:

 پارك تفريحـي سرارود در حاشيه زاينده رود، مجتمع قايقراني شهرداري در اسماعيل ترخان ، چايخانه سنتي در شهر مباركه ، پارك كوهستاني شهيد زينلي، پيست سواركاري صفائيه ، پارك نقاش باشي مباركه ، بند خاكي نهچير.

 اماکن مذهبی :

الف - در شهرستان مباركه 3 آرامگاه وجود دارد كه عبارتند از :

1/ آرامگاه سيد علي موسوي نسب مباركه در شهر مباركه .

2/ آرامگاه سيد جلال موسوي دهسرخ در روستاي دهسرخ .

3/ آرامگاه پير حاجات در شهر ديزيچه .

ب – در خصوص قدمگاه ، مي توان قدمگاه غريو پيغمبر را در روستاي حوض ماهي نام برد كه ساليانه شاهد هزاران بازديد كننده از اقسا نقاط شهرستان و شهرستانهاي مجاور مي باشد .

ج – در خصوص امامزاده ها در شهرستان مباركه تعداد 16 بقعه متبركه شامل بقعه شاه سليمان و سيد محمد و چهل دختران در شهر ديزيچه ، بقعه غريب در نكو آباد ديزيچه – بقعه هاشمي و سفره خانه سيد محمد در طالخونچه - بقعه حليمه خاتون در شهر كركوند - بقعه مالك اشتر ، عزالدين محمد در شهر مباركه – بقعه پير محمد در بروزاد – بقعه طلحه و اسحاق در زيبا شهر – بقعه شهباز در اراضي و بقعه سلبستان يا سروستان در روستاي كوشكيچه را مي توان نام برد .

 آمارها

 جمعیت :

 اين شهرستان طبق سرشماري سال 75 داراي 119721  نفر جمعيت داشته كه در حال حاضر   جمعيت شهرستان معادل 137 هزار نفر  برآورد ميگردد . تركيب جمعيتي شهرستان بر مبناي سرشماري سال 75 63 هزار نفر مرد و 57 هزار نفر زن مي باشد كه با توجه به تاسيس شهرداريهاي جديد در شهرستان6/79 % جمعيت شهر نشين و  4/20 % روستا نشين مي باشندنرخ رشد جمعيت حدوداً  4/2 % مي باشد