آثار و بناهاي تاريخي ثبت ملي در شهرستان مباركه:
قبل از شروع بكار پايگاه ميراث فرهنگي شهرستان مباركه تنها 4 اثر در اين شهرستان به ثبت آثار ملي رسيده بود و پس از آن تاكنون تعداد 21 اثر باارزش ازآثار و اماكن تاريخي در شهرستان مباركه به ثبت ملي رسيده است كه به شرح ذيل ميباشد:
|
رديف |
نام اثر و ابنيه تاريخي |
نشاني محل اثر يا ابنيه تاريخي |
وضعيت
ثبت |
شماره
ثبت |
|
1 |
حمام نو |
شهر مباركه – خيابان شهيد بهشتي |
در حال ثبت |
_ |
|
2
|
قلعه نهچير |
شهر مباركه – محله نهچير |
ثبت ملي |
1895
76/5/11 |
|
3
|
حمام نهچير |
شهر مباركه – محله نهچير |
در حال ثبت |
_ |
|
4
|
قلعه صفايي |
شهر مباركه – محله قهنويه – خيابان حافظ شرقي |
ثبت ملي |
18115
85/12/20 |
|
5 |
قلعه آسياباد |
شهرمباركه – محله صفائيه |
در حال ثبت |
_ |
|
6
|
مسجد آجري اسماعيل ترخان |
شهر مباركه – محله اسماعيل ترخان – خيابان شيخ صدوق كوچه خرم |
ثبت ملي |
18764
85/12/28 |
|
7
|
امامزاده محمد |
شهرديزيچه – خيابان طالقاني شمالي |
درحال ثبت |
_ |
|
8
|
قلعه بزي |
شهر ديزيچه – روستاي حسن آباد قلعه بزي |
ثبت ملي |
757
42/2/26 |
|
9 |
غار تاريخي شماره 1 |
شهر ديزيچه – روستاي حسن آباد قلعه بزي |
ثبت ملي |
13650
84/8/15 |
|
10
|
غار تاريخي شماره 2 |
شهر ديزيچه – روستاي حسن آباد قلعه بزي |
ثبت ملي |
13651
84/8/15 |
|
11
|
قلعه ياوري |
شهر طالخونچه – خيابان امام خميني |
در حال ثبت |
_ |
|
12
|
قلعه كاظمي |
شهر طالخونچه – خيابان امام خميني |
درحال ثبت |
_ |
|
13
|
مسجد حضرت قائم |
شهر طالخونچه – خيابان امام خميني - خيابان آيت اله هاشمي |
درحال ثبت |
_ |
|
14
|
مسجد حضرت علي |
شهر طالخونچه – خيابان امام خميني – خيابان صاحب ابن عباد |
درحال ثبت |
_ |
|
15
|
مسجد آجري اراضي |
زيباشهر- روستاي اراضي – خيابان شهيد خرمي |
ثبت ملي |
18763
85/12/28 |
|
16 |
خانه اربابي زيباشهر |
زيباشهر- محله خولنجان – خيابان حافظ شرقي كوچه شهيد مومن بيك |
در حال ثبت |
_ |
|
17
|
برج كبوتر 4 قلو |
زيبا شهر– محله خولنجان – خيابان حافظ شرقي كوچه شهيد باقري |
در حال ثبت |
_ |
|
18
|
برج كبوتر 18قلو |
زيبا شهر- محله لنج – خيابان مفتح |
در حال ثبت |
_ |
|
19
|
برج كبوتر 10قلو |
زيباشهر- محله لنج – خيابان مفتح |
در حال ثبت |
_ |
|
20 |
خانه اربابي كركوند |
شهركركوند – خيابان امامزاده |
در حال ثبت |
_ |
|
21 |
خانه اربابي حسن آباد بيدكان |
شهركركوند- روستاي حسن آباد بيدكان – خيابان كشاورز |
درحال ثبت |
_ |
-1 حمام نو
اين حمام واقع در شهر مباركه با زير بناي 250 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران قاجار است ودرمرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد.مالكيت اين بناي تاريخي در دست شهرداري مباركه است واكنون از آن بعنوان يك رستوران سنتي استفاده ميشود.اين بنا توسط صاحب رستوران مرمت گرديده است. بعلت قرارگرفتن اين بناي تاريخي در مكاني مناسب تعداد بازديد كنندگان ازاين اثر روزانه به بيش از يكصد نفر ميرسد.
-2 قلعه تاريخي نهچير
قلعه تاريخي نهچير داراي وسعت 20000 متر مربع و زيربناي بيش از 7000 متر مربع است. قلعه نهچير مباركه در تاريخ 76/5/11 به شماره 1895توسط سازمان ميراث فرهنگي به ثبت آثار ملي رسيد. قلعه نهچير ازلحاظ سبك معماري بصورت قرينه وقسمتي از آن داراي سبك معماري زيباي زنديه و قدمتي مربوط به دوران صفويه وقسمتهايي از آن نيز اوايل قاجار ميباشد.مالكيت اين قلعه قبلاُبصورت خصوصي بوده كه اكنون توسط شهرداري مباركه خريداري گرديده است.
قلعه نهچير بصورت مستطيل است و طول آن شمالي- جنوبي وعرض آن شرقي – غربي است. دورتادور قلعه برجهاي متعددي قرار دارندارتفاع ديوار قلعه حداقل هفت متر است وپهناي آن حداقل يك متركه در بعضي موارد به دو متر هم ميرسد. اين قلعه شامل مجموعه هاي متنوع و ديدني از قبيل: هفت خانه و حياط كه دو مورد آن بصورت خان نشين بوده – قسمتهاي اداري – بازداشتگاه – اسطبل – دالانهاي تودرتو – انبار- هشتي ها – بادگير- برجهاي كبوترونگهباني – وقسمتهاي گوناگون ديگر ميباشد كه بطوركلي در سبك خود بعنوان يكي از بي نظيرترين قلعه هاي تاريخي در استان و كشور محسوب ميگردد.بعلت بسته بودن دربهاي ورودي قلعه ميزان بازديد كنندگان از آن محدود ميباشد.
وجود مشكلاتي از جمله مالكيت باعث جلوگيري از مرمت اين اثر تاريخي و تخريب آن طي چند سال اخيرگرديده است.متاسفان عوامل طبيعي و انساني بزرگترين عامل تخريب اين اثر باارزش بوده است و افراد سودجودر اين مكان تاريخي اقدام به حفاريهاي متعددي نموده اند كه خوشبختانه با اقدامات پيشگيرانه توسط پايگاه حفاظتي شهرستان مباركه دست اين افرادسودجو از اين اثر باارزش تاريخي كوتاه گرديده است.و اميد است با همكاري سازمان ميراث فرهنگي جهت مرمت اين اثر باارزش اقدامت و تدابير مناسبي انديشيده شود.
-3 حمام نهچير
اين حمام تاريخي واقع در محله نهچير شهر مباركه بازيربناي 350 متر مربع و قدمتي مربوط به دوران قاجار است ودر مرحله پاياني ثبت ملي قرار داردكه اكنون بصورت متروكه است و متاسفانه بعلت متروكه بودن در حال تخريب است. بعلت سبك معماري زيبا مهمترين كاربري براي اين حمام تاريخي احداث موزه است.تعداد بازديد كننده از اين مكان بعلت متروكه بودن محدود ميباشد.
-4 قلعه صفايي
قلعه صفايي در شهر مباركه محله قهنويه واقع شده و مساحت اين قلعه حدود 2000 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران قاجاراست وداراي دو سردر هشتي دالان و معماري زيبايي ميباشد. اين قلعه در تاريخ 85/12/20 به شماره 18115 توسط سازمان ميراث فرهنگي به ثبت ملي رسيد.مالكيت اين قلعه بصورت خصوصي بوده و بعلت سكونت در آن تعداد بازديد كننده از اين اثر باارزش بصورت محدود است.
-5 قلعه آسياباد
قلعه آسياباد در شهر مباركه محله صفائيه واقع شده و مساحت اين قلعه حدود 5000 متر مربع و قدمت آن مربوط به زمان قاجار است ودر مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. ارتفاع ديوارهاي قلعه بيش از ده متر است.اين قلعه داراي 4 خانه و 5 برج نگهباني و دو درب اصلي است ودر كنارآن حمام- گورستان- و آسياب قديمي قرار دارد و رودخانه زاينده رود از ضلع غربي آن ميگزرد.
-6 مسجدآجري اسماعيل ترخان
اين مسجد آجري در شهر مباركه محله اسماعيل ترخان واقع شده ومساحت آن حدود 150 متر مربع و قدمتي 80 ساله دارد ودر تاريخ 85/12/28 بشماره 18764 توسط سازمان ميراث فرهنگي به ثبت ملي رسيد. اين بناي زيبا در سال 1374 توسط شهرداري مباركه مرمت گرديدو داري 2 محراب در داخل شبستان و حياط و دو ستون سنگي ميباشد. اين مسجد در حاشيه زاينده رود ودر بافت تاريخي اسماعيل ترخان قرار گرفته و يك هتل سه ستاره در نزديكي آن در حال ساخت است و ازلحاظ گردشگري هم داراي شرايط بسيار مناسبي ميباشد.
-7 امامزاده محمد
اين بناي تاريخي و مذهبي در شهر ديزيچه واقع شده و مساحت آن حدود 120 متر مربع و داراي قدمتي بيش از 200 سال ميباشد ودر مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. بناي تاريخي اين امامزاده توسط هيئت امنا واداره اوقاف در حال تخريب و بازسازي بوده كه توسط پايگاه حفاظتي مباركه و سازمان ميراث فرهنگي عمليات اين طرح متوقف گرديد. اين مكان بعلت دارا بودن شرايط زيارتي و سياحتي روزانه پذيراي زائران وگردشگران زيادي است.
-8 قلعه بزي
اين قلعه تاريخي در كوههاي روستاي حسن آباد شهر ديزيچه قرار دارد ومساحت آن حدود 400 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران اسلام است. اين قلعه شگفت انگيز و تاريخي درمورخه1342/2/26 به شماره 757 بعنوان اولين اثر تاريخي شهرستان به ثبت ملي رسيد. اين قلعه داراي 2 برج نگهباني - كتيبه خطي – سنگ كر و چاه سنگي است. اين قلعه شگفت انگيز بعلت واقع شدن در روي كوه و مجاورت با دو غار تاريخي واز لحاظ سبك معماري و همچنين اشرافيت بر دشت مباركه و زاينده رود بعنوان يكي از بهترين پتانسيلهاي گردشگري شهرستان مباركه محسوب ميگردد.
-9 غار تاريخي شماره 1 قلعه بزي
اين غار تاريخي دركوههاي روستاي حسن آباد قلعه بزي شهر ديزيچه قرار دارد و قدمت آن مربوط به دوران پارينه سنگي است. اين غار تاريخي و شگفت انگيز در مورخه 1384/8/15 به شماره 13650 به ثبت ملي رسيد. پس از تحقيقات بعمل آمده توسط باستانشناسان در سال 1384 ازاين غار تاريخي ، ابزار سنگي گوناگون و استخوانهاي حيوانات از جمله كرگدن ، كه مربوط به دوران پارينه سنگي است كشف گرديد. اين غار از جهت تاريخي بودن و اشرافيت بر دشت مباركه بعنوان يكي از بهترين پتانسيلهاي گردشگري شهرستان محسوب ميگردد.
-10 غار تاريخي شماره 2 قلعه بزي
اين غار تاريخي در كوههاي روستاي حسن آباد قلعه بزي شهر ديزيچه قرار دارد و قدمت آن همزمان با غار شماره 1 مربوط به دوران پارينه سنگي است. اين غار تاريخي در مورخه 1384/8/15 به شماره 13651 به ثبت ملي رسيد. پس از تحقيقات انجام شده توسط باستانشناسان در سال 1384 از اين غار تاريخي ، ابزار سنگي گوناگون و استخوانهاي حيوانات متعدد كه مربوط به دوران پارينه سنگي است كشف گرديد. اين غار نيز از جهت تاريخي و اشرافيت بر دشت مباركه بعنوان يكي از بهترين پتانسيلهاي گردشگري شهرستان محسوب ميگردد.
-11 قلعه ورثه ياوري (خان)
اين قلعه تاريخي در شهر طالخونچه قرار دارد ومساحت آن حدود 7000 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران قاجار است كه در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. اين قلعه داراي يك خانه بمساحت1500 متر مربع – دو برج كبوتر و هفت برج نگهباني است. اين قلعه به جهت آنكه در ورودي شهر طالخونچه قرار دارد ميتواند بعنوان مكان مناسبي براي جذب گردشگران قرار گيرد.
-12 قلعه كاظمي
اين قلعه تاريخي در شهر طالخونچه قرار دارد و مساحت آن حدود 4000 متر مربع و قدمت آن مربوط به اوايل قاجار است كه در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. اين قلعه داراي يك خانه به مساحت750 مترمربع و چهار برج نگهباني است. متاسفانه حريم اين قلعه بعلت سهل انگاريهاي صورت گرفته، احداث ساختمانهاي جديد در روبروي آنرا باعث شده است كه بطور كلي نماي بيروني آنرا تهديد ميكند.اين قلعه داراي قابليت توريستي است.
-13 مسجد حضرت قائم
مسجد حضرت قائم در شهر طالخونچه واقع گرديده و مساحت آن 800 متر مربع و قدمت آن بيش از 200 سال است و در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد.اين مسجد بصورت آجري و داراي ستونهاي سنگي بسيار زيبا است و در سال 1385 توسط سازمان ميراث فرهنگي استان مرمت گرديد.اين مسجد داري قابليتهاي توريستي فرهنگي است.
-14 مسجد امام علي (ع)
مسجد حضرت علي (ع) در شهر طالخونچه واقع شده است و مساحت آن حدود 120 متر مربع و قدمت آن بيش از 600 سال ميباشد و در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. اين مسجد داراي چند ستون سنگي زيبا ميباشد. برج كبوتر پنج قلو در پشت مسجد قرار گرفته است و نماي زيبايي به آن داده است.اين مسجد داراي قابليت فرهنگي – مذهبي است.
-15 مسجد آجري اراضي
اين مسجد تاريخي در روستاي اراضي زيباشهر واقع شده است و مساحت آن حدود 200 متر مربع و قدمت آن حدود 700 سال ميباشد. اين مسجدتاريخي در مورخه 85/12/28 بشماره 18763 به ثبت ملي آثار تاريخي رسيد. اين مسجد زيبا كه از جنس آجر ساخته شده است در سال 1385 توسط سازمان ميراث فرهنگي استان مرمت گرديد.اين مسجد داري قابليتهاي توريستي – فرهنگي است.
-16 خانه اربابي زيباشهر
خانه اربابي زيباشهر در محله خولنجان واقع شده و مساحت آن حدود 3500 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران قاجار- پهلوي است ودر مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. اين خانه داراي تزئيناتي از قبيل سرستون، پاستون،سردر، تزئينات گچبري و آينه كاري ميباشد. اين خانه زيبا ماهيانه پذيراي تعدادي گردشگر است و داراي قابليت توريستي - فرهنگي ميباشد.
-17 برج كبوتر چهار قلو
اين برج كبوتر در محله خولنجان زيباشهر واقع شده و مساحت آن حدود 300 متر مربع و قدمت آن مربوط به عهد قاجار است ودر مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. در زير اين برج يك خانه قرار دارد و داراي تزئينات سردر وتاج برج است . اين برج كبوتر زيبا توسط شهرداري زيباشهر خريداري و بطور كامل مرمت گرديد. بهترين كاربري اين برج كبوتراحداث موزه در آن است و بصورت ماهيانه تعدادي از گردشگران از آن ديدن مي نمايند.
-18 برج كبوتر هيجده قلو
اين برج كبوتر در محله لنج زيباشهر واقع شده و مساحت آن حدود 80 مترمربع و ارتفاع آن 10 متر و قدمت آن حدود 100 سال است و در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد.اين برج كبوتر در نوع خود بسيار زيبا و بي نظير ميباشد . متاسفانه اين اثر تاريخي بدست عوامل طبيعي در حال تخريب است و بايد جهت مرمت آن اقدام گردد.اين برج كبوتر بعلت كم نظير بودن داراي قابليتهاي فراوان در زمينه گردشگري است.
-19 برج كبوتر ده قلو
اين برج كبوتر در محله لنج زيباشهر واقع گرديده و مساحت آن حدود 48 متر مربع و ارتفاع آن 9 متر و قدمت آن حدود 110سال است و در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد اين برج كبوتر نيز در نوع خود زيبا و كم نظير ميباشد. متاسفانه اين بناي تاريخي نيز بدست عوامل طبيعي در حال تخريب است و در جهت مرمت آن بايد اقدام گردد. اين برج كبوتر نيز داراي قابليتهاي گردشگري ميباشد.
-20 خانه اربابي كركوند
خانه اربابي شهر كركوند داراي 750 متر مربع وسعت و قدمتي مربوط به دوران قاجار است. اين خانه در مرحله پاياني ثبت ملي قرار دارد. اين خانه زيبا توسط شهرداري كركوند خريداري و با كمك و همكاري سازمان ميراث فرهنگي در حال مرمت ميباشد. كاربري در نظر گرفته شده براي اين خانه تاريخي احداث خانه فرهنگ توسط شهرداري كركوند ميباشد. اين خانه تاريخي ماهيانه پذيراي تعدادي از گردشگران است و قابليت خوبي در راستاي جذب گردشگر دارا است.

*******((توضیح مدیر وبلاگ:
در قسمت قديمي كركوند عمارتي كهن مربوط به حدود يك قرن پيش وجود دارد كه توسط فردي به نام حاج حسن ايرجي بنا گرديده بوده ايشان به دلايلي پس از تكميل خانه كه در زمان خودكم نظيرهم بوده درب خانه را مي بندد ودرمحلي ديگرسكنا ميگزيند، مدتي بعداهالي با رضايت مالك از اين محل جهت برگزاري مراسمهاي عزاداري محرم وروضه خواني استفاده ميكردند كه در سال 1328 با عنايت به اينكه كركوند مدرسه اي نداشته ورثه مرحوم ايرجي براي رضاي خدادر اين محل مشغول به تدريس كودكان آبادي ميگردندوچند سالي نيز به اين منوال مي گذرد وپس از آن نيز براي مدتهاي طولاني درب خانه بسته مي شود تا اينكه مجددا ورثه در سال 1382 اقدام به واگذاري خانه به شهرداري كركوندمينمايند.تابه منظور اجراي برنامه هاي فرهنگي استفاده نمايد. از مشخصات ظاهري خانه اينكه مساحت قسمت قديمي 600متر مربع بوده كه در حدود 85متر مربع نيزجديدا در سمت شرق عمارت توسط شهرداري به اعياني آن اضافه گرديده است. دور تادورعمارت اتاقهاي بسياري ميباشد ،به اتاقهاي رو به قبله(رو به جنوب )خان نشين وبه اتاقهاي پشت به قبله رعيت نشين اتلاق ميگرديده و در سمت غرب هم سه اتاق وجود داشته است در مجموع تعداد سه اتاق پنج دري وشش اتاق معمولي به علاوه دوگنجه خانه ويك انباري بزرگ داشته، سقف اتاقهاي خان نشين واتاقهاي سمت غربي از تير وچوب ميباشد وسقف اتاقهاي رعيت نشين گنبدي شكل كه به صورت ضربي ازملات خشت وگل ميباشد كه در اين قسمت سقف به شكل دو پوش است وبين دو سقف فضايي آزاد از هواست كه توسط دو دهانه تقريبا يك در نيم متردر محل بالاي دربها به محوطه حياط راه دارد كه دو جداره بودن سقف به منظور يكسان نگهداشتن دماي هواي داخل اتاقها ميباشد. اتاقهاي خان نشين پنجدري با دربهاي هلالي داراي گچ بري وشمشه گيري ديوارهاودربهاي چوبي مرغوب با گل ميخهاي برنجين دسته و دستگيره هاي منقوش وداراي سقف هاي منبت كاري شده بوسيله قطعه چوبهاي چند ظلعي كه با مهارت ودقت بسياري در كنار يكديگرچيده شده مي باشد وباعث زيبايي دو چندان مجموعه گريده است كف ايوان وحياط به وسيله آجرهايي موسوم به آجر قزاقي فرش بوده. گفته اند دروسط حياط خانه يك سنگ آب منحصر به فرد با نقش ومنقوشهاي بسيار زيبا وذكر تاريخ تراش وجود داشته كه مدتها پيش از اينكه خانه تحويل شهرداري گردد به سرقت رفته بوده است تا كنون شهرداري كركوند جهت تعميير اين بنا000/000/650ريال هزينه كرده است))********
-21 خانه اربابي حسن آباد بيدكان
اين خانه قديمي در روستاي حسن آباد بيدكان شهر كركوند واقع شده است و داراي مساحت 7000 متر مربع ميباشد قدمت اين اثر مربوط به دوره قاجار- پهلوي و در حال ثبت ملي است.اين خانه داراي يك باغ مي باشد و قابليت بسيار خوبي در جهت جذب گردشگر دارد. متاسفانه اين خانه باارزش بدست عوامل طبيعي در حال تخريب ميباشد و در جهت مرمت آن بايد هر چه سريعتر اقدام گردد.
آثار و اماكن باارزش تاريخي در شهرستان مباركه :
خانه احمد صفائي
اين خانه قديمي در محله محمديه شهر مباركه واقع شده است وداراي مساحت 750 متر مربع ميباشد و قدمت آن مربوط به دوران قاجار- پهلوي است . اين بناي تاريخي بصورت غيرثبتي ميباشد ودر اولويت ثبت آثار ملي قرار دارد. اين خانه قديمي در نزديكي امامزاده محمديه قرار دارد واز قابليت خوبي براي جذب توريست برخوردار است.
امامزاده عزالدين محمد
امامزاده عزالدين محمد در محله محمديه شهر مباركه واقع شده است وداراي مساحت 1000 متر مربع و مربوط به دوران اسلامي است. اين بناي تاريخي مذهبي بصورت غير ثبتي ميباشد. اين بنا بصورت كامل بازسازي شده است و گنبد اوليه آن بنا به درخواست سازمان ميراث فرهنگي باقي مانده و گنبد جديد روي آن احداث گرديده است.
امامزاده اسحاق و طلحه
امامزاده اسحاق وطلحه در محله آدرگان زيباشهر واقع گرديده وداراي مساحت 1000 متر مربع است. اين بناي تاريخي و مذهبي مربوط به دوران اسلامي و بصورت غير ثبتي ميباشد. محوطه اطراف امامزاده توسط شهرداري زيباشهر به يك پارك زيبا تبديل شده كه ميتواند در جذب زائرين و گردشگران بسيار موثر باشد.امامزاده اسحاق فرزند امام موسي بن جعفر ميباشد و بناي آن توسط شهرداري زيباشهر و اذاره اوقاف بازسازي شده است.
برج كبوتر چهار قلوي قهنويه
برج كبوتر چهار قلوي محله قهنويه در شهر مباركه واقع گرديده است وداراي ارتفاع 7 متر و قطر 4 متر مربع ميباشد و قدمت آن حدود 130 سال است. اين اثر تاريخي بصورت غير ثبتي بوده و متاسفانه بدست عوامل طبيعي در حال تخريب است وبايد نسبت به مرمت آن اقدام گردد . اين اثر تاريخي داراي قابليتهاي گردشگري ميباشد.
خانه حسامي
اين خانه قديمي دربافت تاريخي محله اسماعيل ترخان واقع گرديده و داراي مساحت 500 مترمربع است و قدمت آن مربوط به عهد قاجار ميباشد اين خانه قديمي بصورت غيرثبتي است و از ويژگيهاي منحصر به فرد آن ميتوان به ساباط ورودي آن اشاره نمود. متاسفانه اين خانه قديمي و باارزش بعلت متروكه بودن در حال تخريب ميباشد و نياز به مرمت دارد اين اثر تاريخي داراي قابليتهاي خوبي در زمينه گردشگري است.
خوابگاه عذير
خوابگاه عذير پيغمبر در روستاي حوض ماهي در بخش مركزي مباركه قرار گرفته است.اين مكان غيرثبتي داراي قدمت تاريخي و وسعت 15000 متر مربع است. در آيه 258 سوره بقره قرآن كريم از اين مكان و شرح عبور حضرت عذير سخن گفته شده است. يك چشمه دراين مكان تاريخي قرار دارد و از حيث گردشگري آنرا بعنوان يكي از بزرگترين جاذبه هاي گردشگري شهرستان معرفي نموده است و از طرف سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري بعنوان منطقه نمونه گردشگري انتخاب گرديده است.
قلعه اكبرآباد
قلعه اكبرآباد در شهر ديزيچه واقع شده وداراي 750 متر مربع وسعت وقدمت آن مربوط به دوران قاجار است.
اين قلعه تاريخي بصورت غيرثبتي است ودر اولويت آثار در حال ثبت ملي شهرستان قرار دارد. يك خانه قديمي،
يك حمام تاريخي و شش عدد برج نگهباني در اين قلعه واقع شده است. كاربري اين قلعه اكنون بصورت كشاورزي است و در صورت مرمت ميتوان ازآن بعنوان يك اقامتگاه سنتي و يك مكان گردشگري استفاده نمود.
خانه حسين نيازي
اين خانه قديمي در شهر طالخونچه واقع شده و مساحت آن 700 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران قاجار- پهلوي است.اين خانه قديمي بصورت غيرثبتي ميباشد. اين خانه در كنار قلعه قاضي قرار گرفته و با توجه به موقعيت مكاني ميتواند بعنوان يكي از جاذبه هاي گردشگري شهرستان قرار گيرد.
برج كبوتر طالخونچه
شهر طالخونچه داراي برجهاي كبوتر متعددي است كه يكي از آنها توسط سازمان ميراث فرهنگي در سال 1385 مرمت گرديد. اين برج كبوتربصورت غيرثبتي بوده و داراي 8 متر ارتفاع و 6 متر مربع قطرآن است. قدمت اين برج كبوتر حدود 120 سال ميباشد. اين برج در مجاورت مسجد تاريخي حضرت قائم قرار دارد.
پل رودخانه شور
شهر طالخونچه داراي سه پل قديمي است و پل رودخانه شور مهمترين آن ميباشد اين پل قديمي بصورت غير ثبتي بوده ودر سال 1385 توسط سازمان ميراث فرهنگي مرمت گرديد. وسعت اين پل حدود 200 متر مربع و قدمت آن حدود 120 سال است. اين پل از مصالحي چون سنگ و ساروج ساخته شده است.به جهت جلوگيري از تخريب اين پل يك عدد پل جديد در كنار آن احداث گرديده است.
قلعه ياوري
قلعه زيباي ياوري در شهر طالخونچه قرار گرفته است اين قلعه داراي 4000 متر مربع وسعت و قدمتي 70 ساله است.اين قلعه بصورت غير ثبتي بوده و هر چند قدمت آن زياد نيست اما از لحاظ زيبايي و سبك معماري قابل توجه ميباشد. يك خانه – چهار برج نگهباني – انبار – هشتي و سردر از ويژگيهاي اين قلعه است. اين قلعه از پتانسيل خوبي در زمينه گردشگري برخوردار ميباشد و ميتوان از آن بعنوان يك ميهمان خانه سنتي استفاده نمود.
قلعه شريف آباد
اين قلعه تاريخي در صحراي شريف آباد شهر طالخونچه واقع شده است و وسعت آن حدود 2500 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوره قاجار ميباشد.اين قلعه بصورت غير ثبتي بوده و در گذشته از آن بعنوان يك كاروانسراي بين راهي مورد استفاده قرار مي گرفت. اين قلعه داراي چهار عدد برج نگهباني است و در كنار آن يك قبرستان قديمي قرار دارد.اين قلعه در فصول گرم سال ميزبان گردشگران جهت تفريح ميباشد.
قلعه امين آباد
قلعه تاريخي امين آباد در صحراي امين آباد شهر طالخونچه قرار دارد و وسعت آن حدود 2000 متر مربع و قدمت آن بيش از 200 سال است.اين قلعه بصورت غير ثبتي و ميزان تخريب آن حدود 70 درصد ميباشد و از آن فقط سه عدد برج نگهباني و يك عدد برج كبوتر باقي مانده است.
برج كبوترشش قلو (كركوند)
برج كبوتر شش قلو در شهر كركوند داراي وسعتي به طول 8 متر و عرض 3 متر و ارتفاع 12 متر و قدمت آن حدود 150 سال است. اين برج كبوتر توسط شهرداري كركوند بصورت كامل مرمت گرديده و در اولويت ثبت آثار ملي قرار دارد. از اين برج كبوتر باارزش و بسيار زيبا بعنوان يك چايخانه سنتي استفاده ميگرديد(اشتباه است). اين برج كبوتر داراي قابليت فراواني در زمينه گردشگري ميباشد.

********** ((توضیح مدیر وبلاگ:
مالك :خير الله صادقي نژادوشركاء
قدمت:در حدود 188سال پيش
مشخصات برج:پلان برج از شش نيم دايره كه بوسيله قسمتهاي مستقيم به يكديگر وصل شده تشكيل گرديده وبر بالاي برج دو برج ديگر كه ابعاد آنهااز شش برج زيرين بزرگتر است بنا گرديده.تعداد برجكها (كه همان مدخل اصلي ورود هشت عدد ميباشد كه از آجر وملات گچ وخاك وبر روي سقف بر جها قرار گرفته است،ارتفاع برج 12متر و مساحت كف برج 30متر مربع ميباشد برج كبوتر كركونددر طي ادوار طولاني مامنگاه وجانپناه كبوتران برجي وآزاد بوده است وهمچنين محلي براي جمع آوري كود حاصل از فضولات كبوتران جهت استفاده در مزارع كشاورزي در اين برج در قديم در حدود 200كبوتر زندگي ميكرده كه با ورود كودهاي شيميايي وعدم توجه اهالي نسبت به تعميير ونگهداري آن برج تحت تاثير عوامل جوي تخريب ورو به زوال ميگذاردبه نحوي كه قسمتي از برج بكلي ويران گرديده بود اما با دخالت شهرداري در سال 84مرمت وباسازي برج با اعتباري بالغ بر000/000/100ريال شروع ودر همان سال نيز تكميل گرديد.))******
برج كبوتر پنج قلو(كركوند)
برج كبوتر پنج قلو در شهر كركوند داراي وسعتي به طول 6 متر و عرض 2 متر و ارتفاع 9 متر و قدمت آن حدود 120 سال است. اين برج كبوتر بصورت غير ثبتي بوده و متاسفانه بدست عوامل طبيعي در حال تخريب است و نياز مبرم به مرمت دارد.

خانه نصراله بهرامي
اين خانه قديمي در شهر كركوند واقع گرديده است و مساحت آن حدود 400 متر و قدمت آن مربوط به دوره قاجار- پهلوي ميباشد.اين خانه بصورت غير ثبتي بوده و متاسفانه بدست عوامل طبيعي و انساني در حال تخريب ميباشد و نياز مبرم به مرمت دارد. از اين خانه ميتوان بعنوان يك مجموعه فرهنگي استفاده نمود.
خانه قديمي صالحيان
خانه قديمي صالحيان در محله لنج زيباشهر واقع گرديده و مساحت آن حدود 400 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوره قاجار- پهلوي است. اين خانه بصورت غيرثبتي بوده و بدليل متروكه بودن در حال تخريب ميباشد و نياز به مرمت دارد. اين مكان ميتواند بعنوان يك مكان فرهنگي مورد استفاده قرار گيرد.
قلعه دادگر
قلعه دادگر در روستاي اراضي زيباشهر قرار گرفته و مساحت آن حدود 7000 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران قاجار- پهلوي است. اين قلعه بصورت غير ثبتي بوده و از لحاظ موقعيت مكاني مناسب و قرار گرفتن در ورودي روستا ميتوان بعنوان يك مكان گردشگري و فرهنگي از آن استفاده نمود. اين قلعه داراي يك خانه، يك باغ و سه عدد برج نگهباني ميباشد.
خانه ورثه عنايتي
خانه ورثه عنايتي در روستاي دهسرخ زيباشهر واقع شده و وسعت آن حدود 1000 متر مربع و قدمت آن به دوران قاجار- پهلوي مربوط مي گردد. اين خانه بصورت غير ثبتي ودر اولويت آثار ثبت ملي قرار دارد. يكي از اتاقهاي اين خانه داراي تزئينات گچبري و آينه كاري ميباشد. از اين خانه ميتوان بعنوان يك مكان فرهنگي و گردشگري استفاده نمود.
خانه قديري
خانه قديري در روستاي نكوآباد شهر ديزيچه قرار گرفته و وسعت آن حدود 600 متر مربع و قدمت آن مربوط به عصر پهلوي است.اين خانه قديمي بصورت غير ثبتي بوده و ميتوان از آن بعنوان يك مكان فرهنگي و گردشگري استفاده نمود.
قلعه تاريخي لاو
اين قلعه تاريخي در روستاي لاو در بخش مركزي شهر مباركه واقع گرديده و مساحت آن حدود 3600 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوره قاجار است. اين قلعه بصورت غيرثبتي بوده و قسمتهايي ازآن داراي سكنه و بخش عمده آن بصورت متروكه ميباشد. متاسفانه اين قلعه تاريخي بدست عوامل طبيعي در حال تخريب است و نياز به مرمت اضطراري دارد، لازم بذكر است حدود ده سال پيش مقداري اشياء عتيقه توسط اهالي در اين مكان كشف و مورد سرقت قرار گرفت.بدليل بافت تاريخي روستاي لاو، در صورت مرمت اين قلعه و تبديل آن به يك ميهمان خانه سنتي اين مكان ميتواند پذيراي گردشگران زيادي باشد.
خانه نوربخش
اين خانه قديمي در روستاي بارچان زيباشهر واقع شده و مساحت آن حدود 10000 متر مربع و قدمت آن مربوط به دوران پهلوي است. اين خانه با حياط بسيار بزرگ و برج كبوتر كناري آن مكان بسيار مناسب براي ايجاد يك مكان فرهنگي و گردشگري است.
خانه مومن زاده
خانه مومن زاده در محله خولنجان زيباشهر قرار دارد و مساحت آن حدود 2500 متر مربع و قدمت آن قاجار- پهلوي است. اين خانه غيرثبتي دركنار خانه اربابي زيباشهر قرار دارد و بدليل قرار گرفتن در بافت تاريخي محل در صورت مرمت ، قابليت فرهنگي و توريستي دارد.
خانه بهمن صدر
اين خانه در محله اسماعيل ترخان شهر مباركه قراردارد و وسعت آن حدود 400 متر مربع است. قدمت اين اثر غيرثبتي مربوط به دوران قاجار- پهلوي ميباشد. اين خانه در بافت قديمي و منتهي به زاينده رود است. هتل سه ستاره مباركه نيز در نزديكي اين خانه قديمي در حال احداث است.
درخت توت
درخت توت قديمي در شهر ديزيچه و كنار امامزاده محمد قرار گرفته است. قطر اين درخت حدود4/20 س.م ميباشد. اين درخت بصورت غيرثبتي بوده و عمرآن بيش از 400 سال است ونزد مردم از اهميت زيادي برخوردار ميباشد.
جاذبه هاي گردشگري شهرستان مباركه
حاشيه رودخانه زاينده رود
رودخانه زاينده رود با گذر از شهرستان مباركه باعث پديد آمدن طبيعت بسيار زيبا و دل انگيزي در اين شهرستان گرديده است. طول گذر زاينده رود از شهرستان مباركه حدود 20كيلومتر ميباشد و محل گذر آن بترتيب ازشهرهاي كركوند- مباركه و ديزيچه است.احداث پاركهاي ساحلي و باشگاه قايقراني و وجود اماكن و بافتهاي تاريخي در حاشيه زاينده رود ، چشم انداز بسيار زيبايي به آن بخشيده است.
حاشيه بسيار زيباي زاينده رود هميشه مورد توجه گردشگران بوده است و با توجه به سرمايه گذاري شهرداريهاي مباركه- كركوندو ديزيچه جذب گردشگران در اين مناطق دو چندان شده است و اخيراً نيز قسمتهايي از حاشيه زنده رود در شهر مباركه توسط سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري بعنوان منطقه نمونه گردشگري انتخاب گرديده و اميد است با طرحهاي مناسب و هدايت صحيح سرمايه گذاران در اين بخش شاهد شكوفايي و رونق بيش از پيش صنعت گردشگري در شهرستان مباركه باشيم.
پارك ساحلي سرارود
اين پارك بسيار زيبا در محله سرارود مباركه و در حاشيه زاينده رود قرار دارد.اين پارك به وسعت 20000 متر مربع در سال 1370 توسط شهرداري مباركه احداث گرديدو اخيراً نيز توسط شهرداري در حال توسعه است. آسياب قديمي دولت آباد كه با چرخش آب حركت ميكند، وجود بيشه هاي زيبا، استخر قايقراني، و ويلاهاي شهرداري از جمله ويژگيهاي اين پارك بسيار زيبا است . پارك سرارود ماهيانه پذيراي هزاران نفر گردشگر ميباشد ودر صورت اجراي طرحهاي مناسب در آن ميتواند در آينده نزديك بعنوان يكي از مهمترين مناطق گردشگري استان محسوب گردد.
پارك جنگلي شهيد زينلي و شهر بازي مباركه
پارك شهيد زينلي در وروي شهر مباركه قرار گرفته است اين پارك داراي وسعت 6000 مترمربع ودرسال 1371 توسط شهرداري مباركه احداث گرديد . قسمتهايي از اين پارك زيبا دركوه نهچير قرار گرفته است و از اين حيث بعنوان يك مكان تفريحي ، ورزشي مورد استفاده قرار ميگيرد. در سال 1386 شهر بازي مباركه در اين مكان با هزينه بالغ بر يك ميلياردتومان احداث گرديد و در مجموع اين مكان بعنوان يكي از بهترين مناطق تفريحي گردشگري درسطح شهرستان مباركه محسوب ميگردد.
پارك ساحلي اسماعيل ترخان و باشگاه قايقراني
اين پارك ساحلي درمحله اسماعيل ترخان شهر مباركه قرار دارد و در سال 1374 توسط شهرداري مباركه احداث گرديد. اين پارك به وسعت 5000 متر مربع در حاشيه زاينده رود قرار گرفته و به همين دليل باشگاه قايقراني در اين مكان راه اندازي گرديد ولي متاسفانه اكنون اين مكان تفريحي- ورزشي بمدت سه سال است كه تعطيل شده است و نكته مهم اينكه هتل سه ستاره مباركه در جنب اين پارك در حال احداث ميباشد.
حاشيه زاينده رود در مجاورت كوه تاريخي قلعه بزي
كوه تاريخي قلعه بزي در روستاي حسن آباد قلعه بزي شهر ديزيچه واقع شده و رودخانه زاينده رود از پايين آن ميگذرد و از حيث احاطه بر زاينده رود و ساحل زيباي آن و همچنين دشت مباركه و علاوه بر آن بدليل وجود قلعه تاريخي قلعه بزي و دو غار تاريخي در آن پذيراي گردشگران زيادي است. اين مكان توسط سازمان ميراث فرهنگي در سال 1386 بعنوان محور گردشگري انتخاب شد و در صورت سرمايه گذاري در اين نقطه ميتوان اين مكان زيبا را بعنوان يكي از بزرگترين جاذبه هاي گردشگري استان معرفي نمود.
پارك لاله
پارك لاله در سال 1370 توسط شهرداري مباركه در مركز شهر احداث گرديد مساحت اين پارك حدود 3000 متر مربع ميباشد. اين پارك از لحاظ موقعيت مكاني و قرار گرفتن در مركز شهر پذيراي گردشگران از شهر مباركه است. هتل قصر در مجاورت اين پارك قرار دارد.
چشمه سنجدي
چشمه سنجدي درپنج كيلومتري شهر ديزيچه قرار دارد اين چشمه زيبا در پايين كوه و در جاده ارتباطي شهر ديزيچه به زرين شهر قرار دارد. اين چشمه بدليل قرار داشتن در بلندي چشم انداز زيبايي دارد و در ورودي آن يك حوض ساخته شده و منتهي به فضاي سبز وباغ مجاورش ميگردد.اين چشمه زيبا پذيراي مسافران و گردشگران زيادي است.